از زمانی که حیات روی سیاره زمین به وجود اومد
...هیچ‌گاه دست از تکامل بر نداشت
...تکامل هدایت شده توسط دنیای همیشه در حال تغییر
و رقابت شدید
...ولی یک عصر قابل توجهی وجود داشت
زمانی که تکامل بیش‌از حد پیشرفت کرد
تکاملی که بسیاری ازحیواناتی که امروزه هنوز داریم را به ما داده است
و غول های قابل توجهی که
زمانی بر آنها حکومت می‌کردند
این داستانی از دوران دایناسورهاست
[حیات در سیاره ما]
[قسمت پنجم] [در سایه غول‌پیکرها]
این طلوع دوران ژوراسیک است
‫[200میلیون سال پیش]
پنجینا، قاره ای که شاهد دوران خزندگان بود
داره آروم خودش رو تیکه می‌کنه
...جابجایی صفحات تکتونیکی (پوسته زمین)
رودهایی از مواد مذاب را به سطح زمین راند
.شروع دگرگونی اساسی این سیاره
طی میلیون ها سال
یک شکاف مذاب توده خشکی عظیم رو به دو قسمت تبدیل می‌کنه
آب این شکاف جدید بین دو قاره شکل گرفته رو پر می‌کنه
هرچه بیشتر و بیشتر از هم فاصله می‌گیرند
محیط های جدیدی شکل می‌گیرند
این اتفاق باعث انقراض خیلی از گونه ها می‌شود
اما فرگشت برای زنده مانده‌ها بسیار پرسرعت‌تر می‌شود
مخصوصا برای یک گروه از حیوانات
[152میلیون سال پیش]
در اعماق جنگل‌های سربه فلک ...کشیده آمریکای شمالی دوران ژوراسیک
بزرگ‌ترین حیواناتی که تاکنون پا به زمین گذاشته اند درحال ظهورند
دایناسورها
در فرایند شکست پنجیا
آن‌ها خود را در دنیای پرباری یافتند
برخی مثل دیپلودوکوس تا طول 25 متر رشد کردند
...ولی حتی با این اندازه هم
...هیچ‌گاه نمی‌توانند گاردشان را پایین بیاورند
چرا که آنها تنها غول پیکرهای دوران ژوراسیک نیستند
آلوساروس
تقریبا 9 متر طول دارد
یکی از بزرگ‌ترین شکارچیان روی خشکی است
در این دوران ابتدایی حکومت دایناسورها
منتظر یک فرصت است
اما او به دنبال بالغین نیست
این آلوساروس به دنبال یک شکار بسیار راحت‌تر است
یک بچه دیپلودوکوس
که تازه از تخم بیرون آمده است و اندازه یک گریپ فروت است
او بسیار برای زندگی میان گله ای که ممکن است در آن پایمال شود کوچک است
به جایش باید از خود دفاع کند
...آلوساروس خیلی سریع کار بچه رو می‌سازه
البته اگه بتونه پیداش کنه
بهترین امید جوان‌ترها اینه که
بی سرو صدا سر جاشون بمونن
آلوساروس حواس تیزی داره
ولی طوفان داره تموم شواهد حاکی بر موقعیت بچه رو می‌پوشونه
...خیلی نزدیک بود
و نه فقط برای یک دیپلودوکوس جوان
برای افزایش احتمال بقاشون
این جوان‌ها باید تا جایی که می‌تونن غذا بخورن
هرچه سریع‌تر بهتر
تا بتونن به بالغینی غول پیکر تبدیل بشوند
ولی زمانی که این دایناسورهای عظیم داشتند گیاهان اطرافشان را میل می‌کردند
خود گیاهان هم در حال تغییر بودند
به روشی که زندگی روی زمین را با تغییرات اساسی ای رو به رو می‌کرد
روزگاری، گیاهان تنها روی باد و آب برای گرده افشانی استفاده می‌کردند
اما در عصر دایناسورها
یک نوآوری ای در تولید مثل گیاهان ظهور کرد
نوآوری که امروزه هم خیلی در جوار ما حضور دارد
گل
در عرض 40 سانتی متری
این یکی مطعلق به یک نیلوفرآبی بزرگ در جنگل بارانی آمازون واقع در جنوب آمریکاست
و تنها هدفش جذب یک حیوان جهت گرده افشانی است
هنگام عصر، این گل یک عطر به شدت شبیه به آناناس تولید می‌کند
این سوسک نسبت به این بو مقاومت ناپذیره
خیلی شبیه به اجداد باستانی‌اش
سوسک مسخ شده، کاری از دستش برنمیاد و فریفته می‌شه و می‌ره داخل
خودش رو از میون گلبرگ‌های بیرونی داخل جا می‌کنه
وارد قلب گل می‌شه
جایی که بهشت در انتظار اوست
اون داخل، هوای مطبوع ده درجه گرم‌تر از هوای شب بیرون است
اینجا، او به خوشی در گوشت آبدار گل، جشن می‌گیرد
اما سوسک هم این کار را برای گل، جبران می‌کند
گرده های برداشته شده از یک نیلوفر آبی دیگر
هنگامی که درحال اطعام است، گرده ها وارد بخش‌های تولید مثلی گیاه می‌شوند
زمانی که سحرگاه نزدیک می‌شود
گل بسته می‌شود
و سوسک را در گلبرگ‌های مخملی‌اش می‌پوشاند
و او را از گرده چسبنده خود می‌پوشاند
هنگام غروب، گل یک بار دیگر باز می‌شود
به هدفش که کمک کردن به گیاه جهت تولید مثل بوده رسیده است
رنگش تغییر می‌کند و بوی اغوا کننده اش از بین می‌رود
اکنون، به سوسک غرق شده در گرده گیاه اجازه می‌دهد
پرواز کند و برود
و ناخواسته یک نیلوفر آبی عظیم دیگری را بارور کند
ولی رابطه میان گیاهان و سوسک‌های گرده افشانشان
تازه آغاز کار بود
مابقی حشرات در عصر دایناسور ها نیز به زودی وارد این ماجرا شدند
گرده را از گلی به گلی دیگر می‌بردند
در ازای شیره شیرین گل‌ها
حدود 130 میلیون سال پیش
گل‌ها داشتان زنده‌تر می‌شدن
پرجنب و جوش‌تر می‌شدن
و متفاوت‌تر می‌شدن
تا جایی که شروع کردن به رقابت بر سر جذب بهترین گرده افشانان
هرچه بیشتر پخش شدند
زمین از نقش تماما سبز
تبدیل شد به یک نقش نمای چند رنگ
امروزه ده برابر ترکیب کل گونه گیاهان
گیاهان گل دار وجود دارند
اما، زمانی که دنیا شکوفا شد
دیگر موجودات شروع به بهره برداری از
رابطه میان گیاهان و حشارت، کردن
تخم ریزی
انواع شکارچی و شکار
عنکبوت ها بالغ بر ده میلیون سال که وجود دارند
ولی حالا شروع به تنیدن ابریشمشون به شکل تارهای پیچیده کردن
تا از این موج جدید زندگی نهایت استفاده رو بکنند
در میانه ی حکومت دایناسورها
...چنان انفجاری در تنوع زیستی
حاصل از، به جود آمدن گیاهان گل دار رخ داد
که برای اولین بار در تاریخ زمین
نسبت حیوانات روی خشکی به حیوانات اقیانوس‌ها بیشتر بود
[110میلیون سال پیش]
ولی فقط حیوانات کوچک‌تر نبودند که در حال
تغییر به شیوه های جدید و افراطی بودند
این دینونیکوس است
برخلاف این چهره دوست داشتنیش
یک دایناسور است
یه بچه دایناسور
"دینونیکوس یعنی "پنجه وحشتناک
ولی این تنها قدرتش نیست
این جانور دید بسیار تیزی هم دارد
و یک شنوایی عالی
ولی چشمگیرترین سازگاریش، در پرهایش است
ساختمان‌های ساده پر مانند اولین بار در دوران تریاس پدیدار شد
نه برای پرواز، بلکه برای گرمایش
قابلیت گرم ماندن
یعنی این شاخه از دایناسورها تروپودا ها
...می‌توانند شب و روز فعال باشند
به آن‌ها زمان بیشتری می‌دهد تا جوان‌هایشان را به عنوان بخشی از خانواده بزرگ کنند
زندگی گروهی مزایای دیگری هم دارد
مخصوصا زمانی که موقع پیدا کردن غذاست
چرا که دینونیکوس گله ای شکار می‌کند
و در این زمینه باهوش هم هست
شکارشان، آرکانسوروس، او هم یک دایناسور است
ولی زندگی بسیار متفاوتی دارد غالبا سبک زندگی گیاه خواری ای دارد
اما چیزی که هردوی آنها از آن برخوردارند
سرعت است
رسیدن به شکارشان یک چیز است
...شکار کردن آن
چیز دیگریست
باهم همکاری می‌کنند
نوبتی اقدام می‌کنند تا خسته اش کنند
پنجه‌های وحشتناکشان خیلی سریع کار آرکانسوروس خسته را می‌سازد
هرچه تنوع دایناسورها بیشتر شد
خیلی از آنها به شکل بیشینه ای اجتماعی شدند
ولی حتی آن‌ها هم نمی‌توانستند با
اجتماعی‌ترین حیوانات هم عصرشان مقایسه شوند
حیواناتی که داشتند درست زیر پاهایشان تکامل میافتند
امروزه در غرب آفریقا
هنوز هم می‌توانیم فرزندان آن حیوانات ابر اجتماعی ماقبل تاریخی را بیابیم
موریانه ها
یک خانواده عظیم متشکل از خواهران و برادران
به تعداد حداقل پنج میلیون
همه به شکل خستگی ناپذیری برای کلونی و
مادرشان، ملکه، کار می‌کنند
حشرات اجتماعی مثل موریانه ها
اولین بار در دوران دایناسور ها ظاهر شدند
درحال بازیافت پوشش گیاهی جدید
درحالی که همزمان در راس منبع غذایی دشمنانشان
هم بودند
یک دیدبان بوی آنهارا دنبال کرده است
مسلح به اخبار اکتشافش
به سرعت به لانه اش برمی‌گردد
او هم عضوی از یک گروه حشرات اجتماعی- باستانی دیگریست
مورچه‌ها
رقابت بین این دو گونه رقیب
...میلیون‌ها سال شده که در قالب
یک جنگ قومیتی فرگشتی برقرار است
وقتی برگشت به لانه اش دیده بان شخصی از ارتش خود را فرا می‌خواند
این‌ها مورچه‌های شکارچی مگاپونرا هستند
مثل یک ارتش رومی
هزاران سرباز راهی جنگ می‌شوند
وقتی نزدیک به موریانه های کارگر می‌شوند
دیده‌بان یک علامت می‌دهد
و ستون سربازان شروع به پخش شدن می‌کنند
تبدیل می‌شوند به یک موج آماده شکستن
حال، با تمام توان
دیدبان آخرین فرمان را می‌دهد
حمله
موریانه‌ها بی‌دفاع نیستند
اون‌ها یک صنف جدا، از سربازان مسلح ایجاد کردند که از کارگرانشان دفاع می‌کنند
به محض گرفتن یک مورچه بلافاصله آن را نابود می‌کنند
ولی این مورچه‌ها هم سلاح مخصوص خودشان را دارند
اون‌ها نیش سمی‌شان را به سمت تنها نقطه ضعف رقیب دیرینه‌شان پرتاب می‌کنند
درست میان آرواره ها
تلفات، در این نبرد قدیمی به سرعت افزایش میابد
اما مورچه‌های غارت‌گر بر موریانه ها چیره می‌شوند
پیروزها مغلوب‌هارا جمع می‌کنند
و آن‌ها را به لانه برمی‌گردانند
تا غذایی باشد برای مابقی کلنی
زیره زمین، مورچه ها اوج دستاوردهای تکاملی خود را نشان می‌دهند
چرا که شروع می‌کنند به رسیدگی به هم رزمان صدمه دیده شان
بسیاری اندام هایشان را از دست داده اند
ولی کارگرها زخم های آسیب دیده هارا لیس می‌زنند
و از آنتی بیوتیک موجود در بزاقشان استفاده می‌کنند تا به درمانشان کمک کنند
بدون این کار، اکثرشان خواهند مرد
ولی به لطف این درمان
آنها قابلیت این را دارند که طی 24 ساعت دوباره به میدان نبرد بازگردند
حتی بدون اندام های سابق
این تنها نمونه ای از حیوانات، منهای انسان‌هاست
که از دارو برای نجات جان دیگری استفاده می‌کنند
به وسیله همکاری
حیوانات اجتماعی ای مثل مورچه ها و موریانه ها زیر پای دایناسورها شکوفا شدند
اما زمین زیرپای آن‌ها همچنان در حال حرکت بود
و در حال ایجاد تغییرات لرزه ای بود
نَود میلیون سال پیش
و صفحات تکتونیکی در حال تغییر زمین به دوباره شکل دادن سیاره ادامه دادند
همانطور که تکه های پنجیا پخش شد
،مواد مذاب در حال بالا آمدن شروع به بالا بردن سطح دریا کردند
و باعث بالا آمدن آب های جهانی شدن
...این اتفاق باعث ایجاد سیل در خشکی
...ساخت تعداد زیادی دریاهای کم عمق
و چندین جزیره که دورتا دورشان آب بود شد
هرکدام، با آب و هوا و خصوصیات خاص خود
،در هر یک از این توده های خشکی مربوطه دایناسورها بی شباهت به سابق شکوفا شدند
[76میلیون سال پیش]
همراه با ساروپودهای گردن بلند ...و تروپودهای پر دار
یک گروه دیگری از دایناسورهاهم پا در مسیر موفقیت گذاشته بود
پرنده‌کَفَلان
دست مثل دیپلودوکوس اون‌ها اکثرا گیاهخوار بودند
ولی آرواره هایی شکل داده بودند که می‌توانست بجَوَد
همراه با افزایش زندگی گیاهی
این پرنده کَفَلان، مثل مایاسورا
بزرگ‌ترین گیاهانی که زمین به خودش دیده بود را شکل دادند
اکنون دایناسورها به تمام زیستگاه‌های طبیعی خشکی ای که
در این زمین در حال تغییر وجود داشت، مسلط شده بودند
ولی در عین حال
،سلسله خودمان اولین پستانداران حقیقی هم
داشتند نهایت استفاده را از این فراوانی جدید می‌کردند
در سایه این غول پیکر ها
این موجودات کوچک محدود به زندگی در حاشیه بودند
ولی آن‌ها هم داشتند به شکل قابل توجهی، پیچیده، اجتماعی
و توانا در محافظت از کودکانشان می‌شدند
امروزه در جنگل‌های استرالیا جنوبی
ممکن است که یک نظر اجمالی
از اینکه زندگی برای پستانداران باستانی چگونه بوده است داشت
این یک نامبت است
یک کیسه دار در حال انقراض
که گمان می‌شود به تعداد سه هزار تا از آن در حیات وحش وجود دارد
مانند برخی از نیاکان ماقبل تاریخی اش
او هم به وسیله خوراک از موریانه‌های خوشمزه زنده می‌ماند
با استفاده از زبان بلند و چسبناکش
آنها را با لذت بالا می‌کشد
و هرچی بیشتر، بهتر
چرا زمانی که به لانه برگردد
تعدادی توله منتظر بازگشت اویند
یکی از مهم‌ترین دلایل موفقیت پستانداران
تکامل رسیدگی والدین بود
به دنیا آوردن یک نوزاد زنده
و تغذیه آن‌ها از شیر مادرشان
تا زمانی که بتوانند مستقل شوند
ولی این قضیه در خصوص این جوانان مضطرب
ممکن است کمی طول بکشد
بسیاری از پستانداران اولیه، زره یا اندازه‌ای برای محافظت از بچه‌هایشان نداشتند
با این‌حال، مثل جنگل های عصر حاضر
خطر هیچ‌گاه دور نبود
پوست افتاده شده ی دشمن دیرینه آن‌ها
مار
مارها هم حوالی همان دوران به عنوان اولین پستانداران حقیقی تکامل یافتند
آن‌ها دست و پای نیاکان خزنده خود را از دست دادند
و یک بدن ساده و موثر توسعه دادند
و کاری کردند که این بدن کاملا سازگار با شکار در لانه های زیرزمینی
و یواشکی به سراغ شکار رفتن در زیر زمین باشد
ولی این پستانداران جوان کاملا هم بی دفاع نیستند
مادری دارند تا از آن‌ها مراقبت کند
او خطر را تشخیص می‌دهد
و هشدار را به صدا در می آورد
ولی مار دارد مستقیم می‌رود سراغ توله هایش
به لطف مراقبت والدین
در این مورد، پستانداران پیروزند
اما خزندگان صبورند
آن‌ها از زمان نابودی دایناسورها این بازی را انجام داده اند
و هرچه تعداد پستانداران بیشتر شد مارهای بیشتری هم از آن‌ها تغذیه کردند
امروزه بیش از سه هزار گونه مار وجود دارد
با بدن های سینوسی
پر از عضله
آن‌ها تکامل یافتند تا نهایت استفاده را از تمام محیط‌های زمین ببرند
حتی در اقیانوس ها
مثل خیلی از خزندگان
پوستشان می‌تواند استتار خیلی خوبی برایشان باشد
زمانی که این توانایی با زهرشان ترکیب شود
تاثیرش می‌تواند مرگبار باشد
اما پستانداران به یک سری دفاع‌های خارق العاده ای دست پیدا کردند
که بیش از صد میلیون سال است
در جنگ با مارها از آن استفاده می‌کنند
مار زنگی
گاهی ساعت‌ها منتظر گذر گرما می‌ماند
گرمایی که از بدن کوچک پستانداران خون گرم ساطع می‌شود
ولی موش‌های کانگورویی جونده‌های معمولی نیستند
آن‌ها یک توانایی ویژه توسعه دادند
که از اسمشان هم مشخص است
مار زنگی خون-سرد، وقت می‌گذارد
می‌تواند هفته‌ها بدون غذا تاب بیاورد
فقط منتظر یک حمله
واکنش های چند ثانیه‌ای
در برابر صبر شگفت انگیز
این ها غایت‌هایی هستند که می‌توانند
در بازی ابدی زندگی و مرگ
تکامل یابند
‫[66میلیون سال پیش]
بعد از 150 میلیون سال از حکومت دایناسورها
قاره ها تقریبا به جایی که امروزه هستند رسیدند
در طی این مسیر، محیط‌های جدید بسیاری ساختند
که دایناسورها در آن محیط‌ها از همیشه موفق‌تر شدند
زیر پایشان گروهی از حیواناتی زندگی می‌کردند
که امروزه می‌شناسیم
سلسله‌هایی از تمام این اعصار
بقا یافتگانی از عصری دیگر
به همراه آنانی که اخیرا وارد زمینه زندگی شدند
ولی همه آن‌ها به وسیله سلطه دایناسورها
به حاشیه رانده شدند
و یک حیوان مثال زدنی که به تمام آن‌ها حکومت می‌کرد
به طول 13 متر
وزن 9 تن
تعجبی نیست که چرا معروف‌ترین شکارچی
در تاریخ حیات کل سیاره‌مان است
او تیرانوسوروس رکس است
ولی او تنها نیست
یک تی رکس دیگر
هردو اندازه یکدیگر را می‌سنجند
تیرانوسوروس‌ها اغلب برای قلمرو می‌جنگند
و نه هم نوع خواری
ولی چیز دیگری در سر این نر است
چرا که او یک ماده یافته
و این یعنی نشان دادن بهترین حرکاتش برای به دست آوردن ماده
اما رویکرد اشتباهی داشت
و این آشنایی ممکن است هر لحظه تمام شود
حرکات محسور کننده اش
و غرش های بَمَش
به نظر می‌رسد که دارد پاسخ درستی دریافت می‌کند
و ماده رقص خواستگاری نر را تقلید می‌کند
،ولی نشانه غایت اعتمادش نشان دادن گردنش است
با هم سرشان را بالا میاورند و پیوندشان را محکم می‌کنند
برای 150 میلیون سال
دایناسورها به این سیاره حکم‌رانی کردند
کی می‌داند اگر به سلطنت ادامه می‌دادند
ممکن بود به چه طولی برسند
اما در داستان حیات
هیچ چیز تا ابد باقی نمی‌ماند
ترجمه: پوریا جلالی