‫مطمئناً یکی از شگفت انگیزترین ‫حیواناتی که تا به حال وجود داشته،
‫و مطمئناً یکی از مشهورترین آنها، ‫ یک دایناسور است.
‫تیرانوسوروس رکس،
‫حیوانی برای جرقه ی تخیل در همه ما.
‫چه نوع حیوانی بود؟
‫چه شکلی بود؟ چگونه زندگی کرد؟
‫امروز تحقیقات علمی به ‫این گونه سوالات پاسخ داده.
‫و نه تنها در مورد تی رکس،
‫بلکه دیگر گونه‌هایی ‫که در کنارش زندگی میکردن،
‫و جدیدترین فناوری تصویربرداری ما را ‫قادر میکنه تا همه اونها رو زنده کنیم.
‫سیاره زمین، 66 میلیون سال قبل
‫آسمان پر از غول های پرنده است.
‫در دریاها، خزندگانِ غول‌پیکر ‫در اعماق گشت می‌زنن
‫و روی خشکی، همه‌ی دایناسورها
‫در تکاپو برای بقا هستن
‫ما امروز چیزای زیادی در مورد جهانی میدونیم ‫که توسط دایناسورها اداره می‌شد،
‫این داستان اوناست
‫[سیاره ماقبل تاریخ ] ‫سواحل جنوبی دریای بزرگ داخلی
‫که آمریکای شمالی را تقسیم می‌کند.
‫و ردپای شکارچی برتر خشکی‌ها
‫یک تیرانوسوروس رکس شنا میکند،
‫استخوان‌های توخالی و پر از ‫هوا و اندام‌های عقبی قدرتمند
‫تی رکس رو به شناگر ‫بسیار ماهری تبدیل می‌کنه
‫این یک نَر بالغ با ‫خانواده جوانشه
‫فرزندانش اکنون به اندازه کافی بزرگ ‫شده‌ان تا اونو در سفری
‫به یکی از چند جزیرۀ فراساحلی که در حاشیه ‫ این ساحل قرار دارند همراهی کنن.
‫این گذرگاه به اندازه کافی کوتاهه، ‫اما همچنان میتونه خطرناک باشه
‫یه موساسور
‫یه مارمولک دریایی غول پیکر، دو برابر سایز یه تیرانوسور
‫که وزنش بیش از 15 تنه
‫این بزرگترین شکارچی روی این سیاره است.
‫لاک پشت ها به طور معمول در منوی غذایی ‫موساسورها هستن،
‫اما این بچه یک میان وعدۀ خوش‌مزه است.
‫یک تی‌رکس بالغ، حتی تو آب،
‫میتونه از خودش به خوبی دفاع کنه
‫اما جوون ترها باید نزدیک بمونن،
‫تیرانوسوروس رکس معمولا حداقل دو سوم
‫از 15 بچۀ اصلی خودشون رو یا حتی بیشتر در سال اول از دست می‌دن
‫در حال حاضر تنها چهارتا باقی ماندند.
‫این جزیره، امنیت و ‫وعده غذایی رو فراهم میکنه،
‫لاک پشت‌های غول‌پیکر دو تنی برای ‫لانه گزینی اینجا هستن،
‫اما این همون چیزیه که اونو به اینجا کشونده،
‫مُرده و تیرانوسور بوی جسد ‫پوسیده‌ش رو استشمام کرده،
‫اگر فقط بتونه به زیر شکم برسه،
‫او بیش از 2000 پوند ‫گوشت خالص خواهد داشت.
‫تی رکس قدرتمندترین آرواره رو در طبیعت داره،
‫و میتونه با نیروی بیش از 5 تن گاز بگیره،
‫تی رکس جوون مشتاقه که یه امتحان بکنه ‫ولی اون تمایل به تقسیم نداره،
‫وقتشه یاد بگیرن که واسه خودشون شکار کنن
‫با این وجود ساحل به نظر چندان ‫امیدوارکننده نمیاد،
‫اما با نزدیک شدن به غروب، همه‌چیز شروع به تغییر می‌کنه
‫بچه لاک پشت ها شروع به بیرون آمدن از ‫ماسه کرده و با عجله به سمت دریا میرن
‫تی رکس‌های جوون به یک زمین ‫تمرین ایده آل آورده شده‌ان
‫لاک پشت های تازه از تخم بیرون آمده ‫گزینۀ مناسبی برای یک تازه کار هستند.
‫کنجکاو بودن برای هر ‫شکارچی حائز اهمیت است.
‫چیزهای زیادی برای یادگیری وجود دارد.
‫و در اینجا غذای کافی برای ‫سیرکردن پدر و فرزندش وجود دارد
‫و اگر همه هم چیز شکست بخورد،
‫شما همیشه می‌توانید شام ‫را از شخص دیگری بدزدید.
‫در سرتاسر دنیا،
‫این دریاهای کم عمق ساحلی 25 ‫میلیون مایل مربع مساحت دارند.
‫حتی خیلی بیشتر از بزرگترین قاره،
‫این امر، همراه با غنی بودن آب ها،
اونها را به زیستگاه ‫بسیار مهمی تبدیل می‌کنن
‫هرجا که خشکی به دریا برسه
‫مواد مغذی از عمق آب به بالا میان ‫و به فراوانی حیات دامن میزنن،
‫به ویژه در اینجا در اقیانوس اطلس شمالی،
‫جایی که دسته های عظیم ماهی به ‫ساحل نزدیک میشن، آب بسیار غنیه
‫نوعی از حیوانات در چنین مکان هایی رشد میکنن ‫و کُلنی‌های عظیمی رو تشکیل میدن،
‫خزندگان پرنده، پتروسورها،
‫اینجا، در سواحل شمال آفریقا، ‫هفت گونه مختلف از اونا وجود داره،
‫اونا به اینجا میان تا تغذیه کنن، ‫استراحت کنن و بچه هاشون رو بزرگ کنن.
‫تتیدراکو به خوبی برای ‫گذروندن زمان بر روی زمین سازگاره
‫و نه تنها لونه‌هاشون رو در اینجا می‌سازن بلکه ‫برای محافظت از فرزندانشون در اینجا میمونن
‫و بچه هاشون بدون شک نیاز به مراقبت دارن.
‫ "فسفاتودراکو" ی منقار خنجری.
‫یک شکارچی 9 فوتی که توی ‫این کُلنی‌ها پَرسه می‌زنه،
‫و به دنبال فرصتی برای ‫ ربودن یه جوجه بی محافظه،
‫اما برخی از انواع پتروسورها کمتر ‫با زندگی در خشکی سازگاری دارن،
‫استراتژی لونه سازیشون کمی متفاوته،
‫اونا لونه‌هاشون رو در جایی میسازن ‫که توجه شکاریان رو کمتر جلب کنه،
‫صخره های دور افتاده مثل این، ایده آل هستن،
‫تخم های پتروسورها چرمی هستن ‫و به راحتی خشک میشن
‫به همین دلیل باید پوشونده بشن،
‫زیر انبوه این جلبک دریایی، ‫یه چیزی داره تکون میخوره،
‫یک آلسیون کوچک که فقط ‫چند اینچ ارتفاع داشته
‫و وزنش کمتر از دو اونسه
‫مادرشون حدود دو ماه پیش این تخم ها رو ‫اینجا رها کرده
‫با صدا زدن همدیگه، بیرون اومدن از تخم رو ‫همزمان میکنن،
‫تعداد بیشتر مساوی با امنیت بیشتره.
‫اولین غریزه آنها بالارفتن است.
‫جوجه ها از صدها لانه در بالای صخره جمع می شوند
‫تا برای اولین پرواز خود آماده شوند.
‫اما بال های آنها هنوز شکل نگرفته است.
‫استخوان های انگشت بلندی که ‫از غشای بال آنها حمایت میکند
‫ابتدا باید صاف و چفت شوند، ‫و این مسئله چند ساعت طول می‌کشد.
‫اما آنها نمی‌توانند برای ‫مدت طولانی اینجا بمانند.
‫استخوان های آنها بسیار ‫سبک است، و 90٪ آنها هواست،
‫و این مسئله، تلاش لازم برای بلند ‫شدن را بسیار آسان تر می‌کند.
‫با این وجود پروازهای آزمایشی ضروری هستن.
‫تنها یه فرصت برای درست انجام دادنش هست،
‫وقتی که زمان پرواز اصلی فرا برسه.
‫لبه صخره جریان‌های صعودی ‫ایجاد میکنه و میتونه کمک کنه،
‫بنابراین، جمع شدن در اونجا در ‫مقابل بادهای متداول
‫و به سمت سرزمین اصلی سودمنده.
‫اما به نظر میرسه هیچکس کاملاً آماده‌ی ‫این شیرجه باشه،
‫تا اینکه بالاخره یک جوجه همه ‫اونها رو به راه می‌ندازه
‫اونا به سمت ساحل و کُلنی اون نمیرن،
‫اونا باید به جنگل مه آلود برسن ‫که فراتر از اون قرار داره،
‫بارباریداکتیلوس.
‫پتروسورهای شکارچی و قدرتمندی ‫که معمولا ماهی میگیرن،
‫ولی این جوجه‌ها رو نمیشه از دست داد،
‫یکی از راه های گریز اینه که ‫بال‌هاشون رو جمع کرده و ارتفاع کم کنن،
‫اما از دست دادن ارتفاع، رسیدن به ‫جنگل ها رو برای اونا سخت تر میکنه،
‫یک فرود تصادفی در کُلنی.
‫اینجا جایی برای یک جوجۀ تنها نیست.
‫یک بازمانده خوش شانس ‫از موج اول جوجه‌کشی…
‫هنوز در مسیر درست حرکت می‌کنه
‫پناهگاه
‫از جوجه هایی که اون صخره رو ترک کردن ‫تعداد کمی به اینجا میرسن
‫اما برای اونها،
‫این جنگل تمام سرپناه و غذای مورد نیاز ‫یک پتروسور جوون رو فراهم میکنه،
‫برای پنج سال آینده، اینجا ‫خونه اونها خواهد بود.
‫بعدش به قدر کافی بزرگ میشن که به بالغ ها ملحق بشن
‫و از اقیانوس آزاد ماهی شکار کنن
‫برخی از حیوانات دریایی که تمام عمر خود را صرف ماهیگیری در دریا می‌کنن
‫باید گاهی اوقات برای یک هدف ‫بسیار خاص از ساحل دیدن کنن
‫در آب های قاره غرق شده زیلاندیا،
‫یه سفر طولانی داره به پایان میرسه،
‫اینا تورنگیسورها هستن
‫یک نوع خزنده دریایی بزرگ ‫به طول نزدیک به 30 فوت.
‫این ماده با بچه شش ماهۀ خودش همراهه
‫اون حدودا هر دو سال حداکثر ‫فقط یه بچه خواهد داشت،
‫این یه سرمایه گذاری عظیمه
‫و چیزیه که پیوند بین مادر ‫و بچه رو بسیار مهم میکنه
‫اون بچه‌ جوانش رو از ‫کیلومترها دورتر به این خلیج آورده،
‫و اونا تنها نیستن
‫تورنگیسورها از سرتاسر اقیانوس آرام جنوبی ‫به اینجا میان،
‫نرها نیز در اینجا جمع میشن ‫تا واسه ماده ها خودنمایی کنن،
‫اما در حال حاضر، جفت‌گیری، ‫اولویت اول ماده نیست.
‫این خلیج دارای چیزی است که کمتر ‫کسی می تواند آن را فراهم کند.
‫سنگریزه هایی که به شکل بخصوصی ‫صاف، سخت و گرد هستند،
‫آنها توسط آب رودخانه فرسوده شده‌اند، ‫ اما به سختی پیدا می شوند.
‫اما اینجا، در گودالی ‫در کف یک آبشار،
‫تعداد زیادی از آنها وجود دارد.
‫و تورنگیسورها میتوانند انتخاب کنند
‫اونها سپس یک کار قابل توجه انجام می‌دهند.
‫اونها رو می‌بلعند.
‫اونا به سنگ ها نیاز دارن تا هم به عنوان ‫تعادلگر و هم به عنوان سنگدان عمل کنن،
‫سنگ معده‌هایی که در معده‌شون باقی میمونن
‫تا غذای جویده نشده‌شون رو آسیاب کنن،
‫برای یک جوون،
‫یادگیری قورت دادن سنگریزه ‫برای اولین بار آسون نیست،
‫به کمی تمرین نیاز داره،
‫اما این فرصتی برای مادرش هم هست که ‫ در بین نرها یه جفت مناسب پیدا کنه،
‫فرزند، در نهایت موفق میشه،
‫حالا تا جایی که بتونه قورت میده،
‫و همونطور که رشد میکنه، واسه ‫ سنگ های بیشتر برمیگرده به اینجا،
‫وقت اونه که خانواده ساحل رو ترک کنن
‫و برای تغذیه به دریا برگردن،
‫و برای تورنگیسور جوان،
‫این گام مهمی در راه بزرگسالیه.
‫در جنوب اروپا،
‫جایی که اقیانوس اطلس به ‫دریای بزرگ تتیس می رسد،
‫زندگی ساحلی شاید دارای ‫بیشترین تنوع باشد.
‫بالا آمدن سطح دریا به این معنی است که ‫تعداد بیشماری از جزایر زیر آب وجود دارد
‫که پوشیده از اسفنج، صدف و مرجان هستند.
‫مرجان ها از نور خورشید در این ‫ قسمتهای کم عمق بهره می‌برند،
‫ و با جلبک هایی که در بافت ‫ آنها رشد می کنند مشارکت دارند.
‫اونها ذرات ریز غذا رو که در جریان‌های ‫اقیانوسی شناور هستن جمع آوری میکنن،
‫ده ها هزار از این موجودات دریایی ‫صخره جامد رو می‌پوشونن،
‫اما یه سنگ در اینجا به طرز ‫شگفت‌انگیزی برهنه به نظر میرسه،
‫فراتر از اون یه سرازیری تند و دریای عمیقه
‫که محل زندگی شکارچیان اقیانوسه…
‫و خطر برای ماهی‌های صخره‌ای سر به هوا.
‫اما این ماهی "پیکنودُنت" چیزی برای ترسیدن نداره
‫این "موساسور هافمن" ‫کشنده‌ترین شکارچی اقیانوسه
‫اما اون برای غذا خوردن به اینجا نیومده. ‫اون آمده تا پاک بشه
‫موساسورها مارمولک های غول پیکری هستن و هم زبان دوشاخۀ مارمولکی دارن
‫و هم در طول فصل جفت گیری، ‫پوست رنگارنگ یک مارمولک رو دارن
‫اکنون زمان خارج شدن از پوست قدیمیه،
‫و زمانی که نیاز دارین بهترین ‫ ظاهرتون رو داشته باشین،
‫هیچ کاری جز پاک‌سازی سراسر ‫بدن نمیتونه مفید باشه
‫ ماهیها و میگوها فلسهای ‫بدن اونو پاک‌سازی می‌کنن
‫استراحت روی سطح به این مارمولک ‫دریایی و هواتنفسی اجازه میده
‫تا ریه هاش رو پر کنه،
‫و استراحت کنه
‫یک رقیب
‫یک نَر جوان تر، او را برای ‫این قلمرو به چالش دعوت می‌کنه
‫نر مسن بیش از 15 تن سنگین تره،
‫ولی رقیبش فرزتره،
‫هنگامی که اونها تا این حد هم‌اندازه ‫باشن، این نبردها می تونه کشنده باشه
‫موساسورهایی پیدا شدن ‫که دندان های شکسته رقبا،
‫توی جمجمه هاشون قرار گرفته،
‫نَرِ مُسن نفسی می‌کشه
‫حالا او این برتری رو داره
‫با پایین کشیدن رقیبش، ‫ میتونست اونو غرق کنه،
‫نر مسن پیروز شده،
‫لااقل الان این صخره هنوز قلمروی اونه،
‫هلال ماه در سواحل آمریکای شمالی،
‫شب های آروم و تاریکی که در پی اون میان، ‫رویدادی نادر و زیبا رو رقم می‌زنن،
‫امشب، حتی در اعماق هم نور هست
‫آمونیت های درخشان از اعماق دریا برمی‌خیزن
‫آمونیت ها نرم تنانی از خانوادۀ ‫اختاپوس و ماهی مرکب هستن
‫این اسکافیتیدها بزرگتر ‫ از دست انسان نیستن،
‫هفته هاست که در اعماق ساحل جمع شدن،
‫در اعماق، این نورها ممکنه به ‫جذب پلانکتون به عنوان غذا کمک کنه
‫اما امشب اونا هدف ‫ دیگه‌ای رو دنبال می‌کنن،
‫اونها برای جفت گیری به سطح کشیده شده‌ان
‫و به زودی هزاران تا از اونا ‫در هر دسته وجود داره،
‫همسایه همسایه را تحریک کرده و ‫امواج شب‌تابی را ایجاد می‌کنه
‫اونا دارای سیستم عصبی پیچیده‌ای هستن
‫که سلول‌های تولیدکنندۀ نور به ‫نام "فوتوسایت" رو کنترل می‌کنه
‫نرها برای دسترسی به مکانی در اطراف ‫ماده های بزرگتر همدیگه رو هل میدن،
‫سرنخ هایی از خودنماییشون به ماده میگه که چه ‫کسی مناسب‌ترین و چه کسی بهترین جفته،
‫همونطور که زوج‌ها در هم تنیده میشن، ‫ نورشون رو هماهنگ میکنن،
‫اگه نر نتونه خودشو با ریتم دقیق ماده ‫مطابقت بده، طرد میشه،
‫اما هماهنگی کامل وجود داره
‫این جفت اکنون تخم ریزی کرده ‫و به تولید نسل بعدی کمک می‌کنه
‫پس از لقاح،
‫ماده‌ها برای آزادسازی تخم‌های خود وارد ‫آب‌های کم عمق میشن،
‫مثل اکثر "سفالوپودها"،
‫تولید مثل آخرین عمل کوتاه زندگی اوناست
‫تا صبح، این چراغ ها سوسو زده ‫ و خواهند مرد،
‫این شب جادویی، ‫آخرین شب اونا خواهد بود،
‫در سراسر جهان، ساحل مکان ‫ایده آلی
‫برای جفت گیری، بزرگ کردن بچه ها ‫و تغذیه حیوانات بی شماریه،
‫با بازگشت به آب های کم عمق زلاندیا،
‫گروه های بزرگی از تورنگیسورها، گرد هم اومدن،
‫اونا با هر چهار باله خودشون رو به حرکت ‫در میارن و تقریباً بدون زحمت سفر می‌کنن
‫تا دسته ماهی‌هایی رو که در تابستان ‫اینجا جمع میشن پیدا کنن،
‫گاهی اوقات، قبل از ادامه پروازشون زیر آب،
‫به سطح میان تا هوا رو ببلعن،
‫اما یک ماده مثل همیشه شنا نمیکنه
‫اون و فرزند دو ساله اش از بقیه گروه عقبن،
‫او نسبتاً پر زحمت حرکت می‌کنه
‫و از نظر دور نمیمونه،
‫یه شکارچی مرگبار، "کایکایفیلو"،
‫مادۀ به ظاهر آسیب دیده ‫یک هدف وسوسه انگیزه
‫غواصی در آب‌های عمیق‌تر، ممکنه اونو کمتر آسیب پذیر کنه
‫برای بچه، تلاش برای پرت کردن ‫حواس موساسور یه بازی خطرناکه،
‫ولی زمان میخره.
‫مادر و فرزند کاملا تنها نیستن،
‫این مسئله ممکنه ‫به بقیه همچنین مرتبط باشه،
‫و به نفع همه اوناست ‫که "کایکایفیلو" رو دور کنن،
‫این دلیل ناراحتی ظاهری ماده است.
‫اون بارداره،
‫و حالا بعد از یک سال و نیم بارداری،
‫یک نوزاد.
‫طول بیش از ده فوت، ‫تقریباً نصف طول مادرش.
‫یکی از بزرگترین نوزادان تمام دوران
‫برای کشیدن اولین نفس خود ‫باید به سطح آب بره
‫این تورنگیسور جوان ‫میتونه 80 سال زندگی کنه،
‫حالا با حمایت خانواده‌اش
‫میتونه جای مادرش ‫ رو به عنوان یه شکارچی بگیره…
‫در یکی از غنی‌ترین ‫ زیستگاه های روی زمین،
‫دریاهای اطراف سواحل ‫ سیاره ماقبل تاریخ ما،
‫در قسمت بعد سیاره ماقبل تاریخ
‫دایناسورهای غول پیکر برای به دست آوردن جفت، ‫ در بیابان های داغ گلاویز می‌شوند.
‫و در سرتاسر جهان،
‫متخصصان برجسته باید ‫از هر ترفندی برای زنده ماندن
‫در بدترین مکان های روی زمین استفاده کنند
‫برای آگاهی از دانش علمی پشت داستان‌ها
‫اکنون به صفحه سریال ‫ سیاره ماقبل تاریخ مراجعه کنید.