دایناسورها بیش از 150 میلیون سال .روی سیاره حکمرانی کردند
تقریبا تمام نقاط جهان را تصرف کرده بودند
و در تمامی ابعاد .و اشکال مورد تصور وجود داشتند
.برخی حقیقتاً خارق العاده بودند
" ما اکنون می‌دانیم که " تی‌رکس شناگر قدرتمندی بوده
" ولاسی‌رپترها " شکارچیان پرَدار ماهری بودند
و بعضی دایناسورها .عجیب‌ترین رفتار ممکن را داشتند
اما کشفیات جدیدی تقریباً هر روز انجام می‌شوند
و در مورد زندگیِ 66 میلیون سال پیش روی زمین
.به ما اطلاعات بیشتری می‌دهند
" این بار در " سیاره پیشاتاریخ
...از حیوانات جدیدی پرده برمی‌داریم
و دیدگاه جدیدی بر تلاش آن‌ها برای جفت‌یابی
و چالش‌هایی که برای رشد فرزندان ...با آن‌ها مواجه می‌شوند
.و نبردهای عظیم‌شان
یک سفر کوتاه به زمانی که طبیعت .زیباترین تصویر خود را به نمایش گذاشته بود
.این فصل دوم " سیاره پیشاتاریخ " است
[ سیاره پیشاتاریخ 2 ]
« مترجم: آرزو » Arezoo96
[ بَدبوم‌ها ]
این گسترده‌ترین میزان گدازه‌ای ا‌ست که 100 میلیون سال بر زمین جاری بوده
فلات " دکن " در هند مرکزی
مکانی جهنمی
که قطعاً انتظار وجود دایناسورها .در آن‌جا را نخواهید داشت
اما با این‌حال، غول پیکران زندگی خود را .به خطر انداخته و به اینجا سفر کرده اند
ایزیساروس‌ها
.و تمامی‌شان هم ماده هستند
گدازه‌ها آنقدر مدت زیادی در " دکن " جاری بودند
که در برخی نقاط .ضخامت‌شان به یک کیلومتر می‌رسید
هر بهار، ماده‌ها خانۀ امن جنگلی خود را ترک کرده
و سفری پر خطر .به این بدبوم‌ها را آغاز می‌کنند
آن‌ها می‌توانند مسیری امن از میانِ ...گدازه‌های سرد و سخت شده پیدا کنند
.اما خطرات دیگری هم اینجا هست
علاوه بر بخار، ترکیبی مرگبار از کربن دی اکسید و سولفید هیدروژن
.از دهانه‌های آتش فشانی خارج می‌شود
در هوای سرد پیش از طلوع
این گازهای سنگین ته نشین شده
و پوششی خفه کننده که به سختی .قابل مشاهده است را تشکیل می‌دهند
.تنها چند تنفس می‌تواند کشنده باشد
.اما ایزیساروس‌ها یک مزیت حیاتی دارند
گردن‌های بلندشان می‌توانند سرهایشان را .بالای این پوشش بخارات سمی نگه دارند
اما جلوتر، مکانی وجود دارد .که این کار را سخت خواهد کرد
آن‌ها وارد ناحیه‌ای کم ارتفاع می‌شوند
که گازهای کشنده چگال‌تر هستند
و برای این ماده‌ها .اتفاق ناگواری پیش آمده است
و حتی بدتر، زمانی که خورشید طلوع کرده و هوا را گرم می‌کند
.گازها به ارتفاعات بالاتری می‌آیند
گردن‌های بلند دیگر نمی‌توانند .از گله محافظت کنند
آن‌ها می‌بایست سریعاً .به زمین‌ مرتفع‌تری فرار کنند
سربالایی پرشیب است .اما هوای تازه‌تری به همراه دارد
.و نهایتاً رهایی
.و پیش رو، مقصد پایانی‌شان است
یک سرزمین آتش فشانی در آسمان
.که بر فراز این بدبوم‌های خطرناک است
دهانۀ عظیم؛ غول‌دهانه‌ای که .زمین آشیانه دار امنی برای گله فراهم می‌کند
دریای گازهای سمی پیرامون .در دور نگه داشتن شکارچیان کمک می‌کند
و دمای بالایِ زمین گرماییِ نهفته .محل رشد مطلوبی به‌وجود می‌آورد‌
هر مادر گودال 2 متری‌ای در ماسه‌های گرم حفر می‌کند
.که بیش از 20 تخم هندوانه شکل بگذارد
جای تخم‌ها فعلاً در غول‌دهانه امن است
.اما این تازه آغاز داستان آن‌هاست
چند ماه بعد
صدها بچۀ کوچک سر از تخم در می‌آورند .تا با این جهان ویران رو به رو شوند
هر کدام اگر زنده بمانند
به تغییر کاملاً به جایی .در شرایط‌شان نیاز دارند
بدبوم‌های سیارۀ پیشاتاریخ
.حتی دایناسورها را هم به زانو در آوردند
این سرزمین غریب
که توسط بادهای فرسایشی و رودهای عظیم باستانی شکل گرفته
.ظاهراً خالی از زندگی است
اما اینجا در آسیا
...در میان دره‌های باریک
خانواده جدیدی از .ولاسی‌راپتر‌ها "پنهان شده اند "
.جوان‌ترها تنها چند هفته سن دارند
شاید این‌گونه به نظر برسد که در چنین مکان خشکی
.آینده نامعلومی پیش رو دارند
حیات‌شان وابسته به رویداد عجیبی .نه اینجا، بلکه کیلومترها دور از خانه‌شان است
آنسوی صحرای سوزان، جنگلی .در میان دریایی از ماسه گیر افتاده است
تغییر فصول .آب کمیابی به این ناحیه آورده است
درختان صنوبر افراشته
ورود آب را با برگ‌های مغذیِ انبوه خود .نشان می‌دهند
جاذبه‌ای که حیوانات گرسنۀ بسیاری را .به آنجا می‌کشاند
نمگتوسورهای گردن دراز ...در کنار تیتاناسورهای مغولستانی
و به همراه آن‌ها .پاکی‌سفالوسور " های بسیار کوچک‌تر "
اما یک چیز مانع راه آن‌هاست
.این فلات بی‌کران
و تنها راه رسیدن به جنگل .از میان این دره‌های هزارتو می‌گذرد
.زمانی که می‌رسند، گله مضطرب می‌شود
.جای خوبی برای کمین است
.ولاسی‌رپتر‌ها منتظر اند
اما امکان ندارد بتوانند .از پس یک تیتاناسور بربیایند
موفقیت از آنِ دیگر شکارچیانی است .که در تلاش اند
تاربوسورها
" نسخۀ آسیاییِ " تیرانوسوروس رکس
هرچه شکارچیان نزدیک می‌شوند .وحشت گسترش می‌یابد
تنها " پاکی‌سفالوسورها " می‌توانند .به نقاط مرتفع‌تری فرار کنند
و این همان چیزی‌ست .که ولاسی‌رپتر‌ها منتظرش هستند
حالا ولاسی‌رپترها بالاخره می‌توانند .از کمین‌گاه خود بیرون بجهند
.در نهایت
با همکاری یکدیگر .غذایی برای کل خانواده تامین کردند
.تاربوسورها هم موفق بودند
.الان در واقع زمان ضیافت شکارچیان است
و برای ولوسی‌رپتورها .بهترین زمان برای تشکیل خانواده است
داشتن والدین باهوش و محافظ .می‌تواند به کوچک‌ترها امکان شروع خوبی بدهد
و اینجا در بدبوم‌های آسیا
بیش از این‌ها .دایناسورهای والد متعهد وجود دارد
گروهی از " کوروتورپتورها "ـیِ لانه‌دار
چندین روز پیش
ماده‌ها روی این خرپشته‌های .دایره مانند تخم گذاشته اند
ولی وظیفۀ خوابیدن روی تخم‌ها .بر عهدۀ نرهاست
.و کار آسانی هم نیست
زیر نور مستقیم خورشید نیمروز .تخم‌ها زودتر به عمل می‌آیند
اما پدر از دم و بازوان پردار وسیع خود استفاده می‌کند
.تا لانه را در سایه نگه دارد
.و بهای سنگینی هم برایش می‌پردازد
.ساعت‌ها و ساعت‌ها تحمل گرمای سوزناک
نهایتاً در خنکای شبانگاه .نرها می‌توانند به دنبال غذا بروند
اینجاست که لانه‌گذاری .در میان گروه مزایایی دارد
به جای آنکه همگی یکباره بروند .کوروتورپتورها " نوبتی می‌روند "
.پس همیشه یک همسایه مراقب خطرات اختمالی هست
اما این مراقبت همسایگانی هم .نمی‌تواند امنیت‌شان را تضمین کند
یک " کورو کولا "ـیِ ماده از خویشاوندان ولاسی‌رپترها
او بینهایت گرسنه است اما
مراقبِ نوک .و چنگال‌های قدرتمند کوروتورپتور هم هست
.اما او یک مزیت کلیدی دارد
.دید شبانۀ او بهتر از صاحبان لانه‌هاست
اگر ساکت باشد .می‌تواند مخفیانه وارد گروه شود
.هدفش را با دقت انتخاب می‌کند
.این فرصت اوست
اما نه برای حمله
.این شکارچی یک دزد هم هست
تا جایی که می‌تواند .به سرعت تخم‌ها را می‌خورد
زمان به پایان رسیده .او شناخته شده است
.آخرین تخم برای فرار
حالا فرصت دارد در آرامش .از تخم دزدیده شدۀ خود لذت ببرد
.اما این دزد، غنایم خود را شریک می‌شود
با این صداهای خرخر مانند .فرزندش را صدا می‌زند
جوجه‌هایش برای مدت زیادی .به تنهایی بیرون از لانه نمی‌مانند
آن‌ها باید بیاموزند .این شیء عجیب جدید، غذاست
.و کشف کنند چگونه به داخلش دسترسی یابند
شاید با نوک‌شان .شاید هم با چنگال
.موفقیت، شاید بیشتر ثمرۀ شانس است تا مهارت
اما باز هم درسی حیاتی .برای نسل بعدیِ تخم دزدان است
در بدبوم‌ها، احساس رهایی شب‌های خنک‌تر
دیری نمی‌پاید که بازگشتِ گرمای شدیدِ .اشعه‌های خورشید را به دنبال دارد
دمای سطح ماسه‌ها می‌تواند .تا بیش از 71 درجه سانتی گراد بالا برود
هر آبی در اینجا طی چند ثانیه .جذب یا بخار می‌شود
.اینجا یکی از خشک‌ترین مناطق زمین است
.بدون آب، هیچ حیوانی نمی‌تواند زنده بماند
با این حال، اینجا .خانۀ این " تارکیاها "ـیِ جوان است
.آن‌ها خمیده‌خزنده‌سانانِ بیابان‌زی هستند
.شدیداً مجهز به دم‌های گُرزمانند عظیم هستند
پینه‌های تیره از چشمان تارکیا .در برابر خورشید سوزان محافظت می‌کنند
...و این نیز صدایِ
.سیستم تهویۀ هوای خود تارکیاست
بینی بزرگ‌شان هوا را هنگامی که از بدن خارج می‌شود، خنک می‌کند
هوای باارزش را با هر تنفس .تقطیر و در نهایتاً حفظ می‌کند
این به آن‌ها اجازه می‌دهد همانطور که در جستجوی غذا هستند، مدت‌های طولانی
.بدون نوشیدن آب زنده بمانند
دمای بالای اینجا بادهای فرسایشی‌ای را به‌وجود می‌آورد
که صخره‌ها را .به اشکال خارق العاده‌ای در می‌آورند
.اما همچنین زمین را از خاک تهی می‌کنند
اما برخی گیاهان می‌توانند .در شکاف بین سنگ‌ها ریشه بدوانند
.هر لقمه غذای ناچیزی ارزش رقابت دارد
.خورشید هر دقیقه بالاتر می‌رود
.به زودی، تمامی سایه‌ها از بین می‌روند
و این استادان صحرا نیز گاهی .از جرعه‌ای آب استقبال می‌کنند
مانند بسیاری از بیابان گردان
تارکیاها هم نقشه ذهنی‌ای از صحرا دارند
و با دقت خطاناپذیری می‌توانند .از میان سرزمین‌های خالی سفر کنند
آن‌ها محل نادر چشمه‌های طبیعی را .به خاطر می‌سپارند
.واحه‌های بیابانی‌ای همانند این یکی
نجات بخشِ حیواناتی که .می‌توانند پیدایشان کنند، هستند
پاکی‌سفالوسور
...اغلب در کنار واحه‌ها تنش بالا می‌گیرد
و یک قدرت‌‌نمایی می‌تواند .از یک نبرد خطرناک جلوگیری کند
نهایتاً پاکی‌سفالوسورها .تنها کمی آزاردهنده هستند
.اما یک تاکیای بالغ بحثش جداست
مخصوصاً همانی که .تقریباً دوبرابر جوان‌ها وزن دارد
او مجهز به گُرزی تقریباً .به وزن 22 کیلوگرم است
.اگر به مبارزه بکشد، جوان شانس پیروزی ندارد
.اما نیروهای پشتیبانی در راه اند
.هر دو، با یکدیگر متحد شدند
حالا بالغ باید با دوبرابر گرز چرخان .دست و پنجه نرم کند
او به این نتیجه می‌رسد که شاید آب کافی
.برای شریک شدن همه، اینجا هست
تارکیای جوان بالاخره می‌تواند .در آرامش آب بنوشد
اما شاید نتوانند مدت زیادی .از باقی سهم‌شان لذت ببرند
شرایط بدبوم‌ها .با سرعت شگفت‌آوری می‌تواند تغییر کند
دمای بالاروندۀ تابستان باعث طوفان‌های الکتریکی
.با گسترۀ صدها کیلومتر می‌شود
اینجا در " دیکن "، این طوفان‌های فصلی .باعث تغییری در مسیر باد می‌شوند
و پیرامون غول‌دهانه
جایی که ایزیساروس‌های ماده ماه‌ها پیش تخم گذاری کرده اند
گازهای سمی اکنون همراه باد رفته اند
.و یک روزنۀ امید حیاتی به‌وجود می‌آورند
صداهای عجیبی از میان ماسه‌ها .به گوش می‌رسند
بچه ایزیساروس‌ها .از درون تخم‌هایشان یکدیگر را صدا می‌زنند
این کار به تقارن زمانیِ .از تخم بیرون آمدنشان کمک می‌کند
بچه‌ها نسبتاً کوچک هستند .کم‌تر از 30 سانتی‌متر طول دارند
.چیزی جز مدفوع مادرانشان برای خوردن نیست
به طرز عجیبی
برای تازه متولد شده‌ها بسیار مغذی .و از جهات دیگری مهم است
باکتری‌های مفیدی وارد روده‌هایشان می‌کند
و همچنین شامل فرومون‌هایی است که همانند بو
به آن‌ها این امکان را می‌دهد .تا مادران خود را پیدا کنند
.و به سمت امنیت جنگل هدایتشان خواهد کرد
.اما سفر آسان نیست
بادها شاید به نفع آن‌ها تغییر کرده باشند
و خطرات زیادی .در کمین ایزیساروس‌های جوان است
چشمه‌های داغ .و گودال‌های حباب‌داری از گِل مایع
.یک تلۀ مرگبار
پس از دو روز کوه‌پیمایی
...ذخایر بچه‌ها رو به اتمام است
.اما مادرانشان مجدداً به نجات‌شان آمده اند
گیاهان کوچکی در گدازه‌های ترک خورده ریشه گرفته اند
از دانه‌هایی که .در مدفوع مادرانشان بوده، روییده اند
.اما خطر جدیدی جلوی راهشان است
حال که باد، گازهای سمی را از بین برده .راه برای شکارچیان باز شده است
یک راجاسور
با این همه بچه در فضای آزاد .این می‌تواند یک ضیافت باشذ
شکاف‌های میان گدازه‌ها .تنها مخفیگاه ممکن هستند
.راجاسورهای بیشتری از راه رسیدند
با وجود خطرات، صدها بچه .موفق شدند به جنگل برسند
اینجا چندین سال پنهان در رویش زیرین .با یکدیگر زندگی خواهند کرد
تا اینکه نهایتاً
آنقدر بزرگ شده باشند .که به گلۀ مادرشان بپیوندند
اگر شانس بیاورند، ماده‌های میان خودشان سال‌ها بعد به همین غول‌دهانه
باز خواهند گشت .تا تخم‌های خودشان را بگذارند
همانند حیوانات بسیار دیگری که در چنین مکان‌های نامساعدی زندگی می‌کنند
.میزان خطرات بالا خواهد بود
اما همچنین فرصت‌های خوبی .در بدبوم‌های سیارۀ پیشاتاریخ وجود دارد
[سیاره پیشاتاریخ: کشف شده ]
[ آیا دایناسورها والدین خوبی بودند؟ ]
.این تخم فسیل شدۀ یک دایناسور غول پیکره
.یه تیتاناسور
وقتی تازه تخم گذاشته شده
وزنش حدوداً یه کیلو و نیمه
.و ضخامت پوسته‌ش حدوداً دو میلی متره
با اینکه تخم لزوماً مقاومه
باز هم نیازه که گرم .و در امان نگه داشته بشه
پس دایناسورها چطور از تخم‌هاشون مراقبت می‌کردند؟
برای محافظت از تخم‌هاشون در برابر شکارچیان
و گرم نگه داشتن‌شون
دایناسورها با یه سری استراتژی .تکامل پیدا کرده بودند [ دکتر دارن نایش: مشاور علمی ارشد ]
یکی از این استراتژی‌ها ساختن یه لونه
.و بعدش دقیقاً نشستن بالای لونه بود
ما می‌دونیم که بعضی از دایناسورها این کار رو می‌کردند
چون در واقع فسیل دایناسورهایی رو داریم .که بالای لونه نشستند
تخم‌های یافت شده داخل این لونه‌ها شامل بچه‌هایی بودند که
.با بالغ‌ها هم‌گونه بودند
اولین مدرک رو فراهم می‌کنه
که بعضی از دایناسورها .از بچه‌هاشون مراقبت می‌کردند
با اینکه این کار باعث محافظت و پناهگاهی در برابر عواملی بود
خوابیدن روی تخم‌ها به این صورت .یه عیبی هم داشت
نشستن روی تخم و محافظت کردن ازش به این معناست
که تو متعهد به مراقب از اون تخم هستی
در کل مدت زمان رشد
.تا زمانی که تخم عمل میاد
برای بعضی دایناسورها .عمل به این تعهد می‌ارزید
ولی بقیه، مثل خزنده‌پایان .با چالش متفاوتی مواجه می‌شدند
احتمالاً بعضی دایناسورها .اصلاً روی تخم‌‌هاشون نمی‌نشستند
هرچی باشه خیلی از این حیوانات چندین تن وزن داشتند [ پروفسور پاول بارت: موزه تاریخ طبیعی ]
که می‌تونست به آسونی اون‌ها رو له کنه
بدون اینکه شانس از تخم بیرون اومدن .داشته باشند
پس راه حل‌شون چی بود؟
بعضی از خزنده‌پایان روی تخم می‌نشستند
زمانی که ماده با پای پشتیـش .یک گودال دراز حفر می‌کرده
بعدش وقتی همه تخم‌ها رو می‌ذاشته .دوباره گودال رو پر می‌کرده
.این رفتار امروزه هم دیده می‌شه
لاک پشت‌ها، تخم‌هاشون رو برای محافظت در برابر شکارچیان دفن می‌کنند
و ماسه‌هایی که با نور خورشید گرم شدند .اون‌ها رو در دمای ایده‌آلی نگه می‌دارند
اما بعضی از دایناسورها شگرد دیگری .برای گرم نگه داشتن تخم‌هاشون داشتند
فکر می‌کنیم بعضی از گروه‌های دایناسورها تعمداً
سبزیجات در حال فساد رو .جمع و روی هم انبار می‌کردند
اساساً یه تپۀ کودبرگ .روی لونه‌های پُر از تخم‌شون می‌ساختند
بوقلمون وحشی استرالیایی .از این روش استثنایی استفاده می‌کنه
همینطور که زندگی گیاهی داره از بین می‌ره
گرمای کافی برای گرم کردن و رشد تخم‌ها
.تا حدود هفت هفته فراهم می‌کنه
اما یه کشف در سال 2010
نشون داد بعضی از دایناسورها روش حتی غیرمعمول‌تری
.برای گرم نگه داشتن تخم‌هاشون داشتند
.اون‌ها از گرمای خود زمین استفاده می‌کردند
در یک محوطۀ باستان شناسی خاص توی آرژانتین
که کشفیات زیادی درمورد تخم‌گذاری خزنده‌پایان داشت
دقیقاً کنار چشمه‌های زمین گرمایی .قرار گرفته بود
فکر می‌کنیم خزنده‌پایان از فعالیت‌های آتش فشانی
برای کمک به .گرم کردن تخم‌هاشون استفاده می‌کردند
محل دیگری؛ منطقه دکن هند
که یکی از آتش فشانی‌ترین مناطق در اواخر دورۀ کرتاسه بوده
.شواهد بیشتری فراهم می‌کنه
لایه‌های بسیار بسیار زیادی از گدازه وجود داره
که بین جریان‌های گدازه‌ای .تخم دایناسور پیدا کردیم
دایناسورها به این محل می‌اومدند
حتی زمانی که فعالیت آتش فشانی بسیار زیاد بوده
و ازش دقیقاً قرن‌ها به عنوانِ .یه محل لانه گذاری استفاده می‌کردند
دایناسور‌ها روش‌های زیادی ...برای تضمین عمل اومدن تخم‌هاشون داشتند
.اما می‌تونیم از یک چیز مطمئن باشیم
،روش‌هاشون خیلی موثر عمل کرده
بهشون کمک کرده برای بیش از 150 میلیون سال .بر جهان حکمرانی کنند
« مترجم: آرزو » Arezoo96